Unijny mechanizm dostosowania cen na granicy z uwzględnieniem emisji dwutlenku węgla (CBAM) został sfinalizowany i wejdzie w życie 1 października 2023 r., stając się tym samym pierwszym na świecie mechanizmem “podatku granicznego od emisji dwutlenku węgla”. 13 grudnia 2022 r. Parlament Europejski i Rada Unii Europejskiej osiągnęły wstępne porozumienie w sprawie ustanowienia CBAM, który początkowo obejmie stal, cement, energię elektryczną, nawozy, aluminium, wodór, a także emisje pośrednie i produkty pochodne. UE planuje stopniowo rozszerzać zakres opodatkowania, tak aby do 2030 r. objąć nim wszystkie towary objęte unijnym rynkiem emisji.
W okresie przejściowym od 2023 do 2026 roku przedsiębiorstwa objęte systemem będą zobowiązane do wypełniania obowiązków sprawozdawczych. W 2026 r. UE oficjalnie wprowadzi “graniczny podatek od emisji dwutlenku węgla”, a unijny rynek uprawnień do emisji zacznie ograniczać liczbę bezpłatnych uprawnień, aż do ich całkowitego wyeliminowania w 2034 r. Komisja Europejska będzie nadzorować wdrażanie i funkcjonowanie systemu CBAM.
Pomimo sfinalizowania systemu CBAM na całym świecie nadal pojawiają się obawy dotyczące legalności granicznych podatków od emisji dwutlenku węgla, skupiające się na tym, czy CBAM narusza zasady Światowej Organizacji Handlu (WTO) i szkodzi wielostronnemu systemowi handlu. Chiny wyraziły sprzeciw wobec CBAM, a kraje takie jak Indie, Rosja i Brazylia zgłosiły krytykę i obawy, twierdząc, że system ten ma charakter dyskryminacyjny i narusza zasady wolnego handlu. UE utrzymuje jednak, że CBAM jest zasadniczo zgodny z zasadami WTO i zamierza promować na całym świecie ambitną politykę klimatyczną poprzez wycenę emisji dwutlenku węgla i egzekwowanie zgodności z przepisami. Obserwatorzy uważają, że klauzula wyjątków zawarta w Układzie ogólnym w sprawie taryf celnych i handlu (GATT), która zezwala na “środki niezbędne do ochrony życia lub zdrowia ludzi, zwierząt lub roślin” oraz “środki związane z ochroną wyczerpywalnych zasobów naturalnych”, jest najprawdopodobniejszą klauzulą, z której UE skorzysta w celu rozstrzygnięcia sporu między CBAM a WTO.